Μια εκτεταμένη αποτύπωση της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του Δήμου Φιλοθέης–Ψυχικού ολοκληρώθηκε με την καταγραφή 3.531 ιστορικών κτηρίων που ανεγέρθηκαν από το 1924 έως το 1970. Το ερευνητικό πρόγραμμα κάλυψε και τις τρεις δημοτικές ενότητες, συνδυάζοντας την επιτόπια τεκμηρίωση με προφορικές μαρτυρίες, ιδιωτικά αρχεία και εκπαιδευτικές δράσεις.
Η καταγραφή ανά δημοτική ενότητα
Το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος εντοπίστηκε στο Ψυχικό, όπου καταγράφηκαν 1.600 κτήρια. Στο Νέο Ψυχικό η έρευνα περιέλαβε 1.127 κτήρια, ενώ στη Φιλοθέη τεκμηριώθηκαν ακόμη 804. Το σύνολο αποτυπώνει την ένταση με την οποία αναπτύχθηκαν οι τρεις περιοχές σε διαφορετικές φάσεις του 20ού αιώνα.
Η εργασία δεν περιορίστηκε σε έναν απλό αριθμητικό κατάλογο. Η τεκμηρίωση συγκεντρώνει στοιχεία για τις μορφολογικές και κατασκευαστικές ιδιαιτερότητες των κτηρίων, ώστε να σχηματιστεί μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την εξέλιξη των συνοικιών και για τα χαρακτηριστικά που συγκροτούν την ιστορική φυσιογνωμία τους.
Οι κάτοικοι έφεραν μνήμες και αρχεία
Καθοριστικό ρόλο είχε η συμμετοχή των κατοίκων. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 18 συναντήσεις: εννέα στο Ψυχικό, πέντε στο Νέο Ψυχικό και τέσσερις στη Φιλοθέη. Σε καθεμία συμμετείχαν από 10 έως 25 άτομα, τα οποία μοιράστηκαν πληροφορίες για γειτονιές, κατοικίες και ανθρώπους που συνδέθηκαν με την τοπική ιστορία.
Παράλληλα, έγιναν 50 ατομικές συνεντεύξεις, ενώ 23 κάτοικοι παρέδωσαν αρχειακό υλικό. Φωτογραφίες, σχέδια και προσωπικά τεκμήρια συμπληρώνουν την εικόνα που δίνει το ίδιο το κτισμένο περιβάλλον και βοηθούν να διασωθούν πληροφορίες οι οποίες συχνά δεν υπάρχουν σε δημόσια αρχεία.
Μια ακόμη δράση ήταν ο περίπατος στο Ψυχικό με κατοίκους της περιοχής. Κατά τη διαδρομή βιντεοσκοπήθηκαν αφηγήσεις για συγκεκριμένα σημεία και κτήρια, δημιουργώντας ένα αρχείο όπου η αρχιτεκτονική συνδέεται με τη βιωμένη εμπειρία της πόλης.
Η τοπική ιστορία πέρασε και στις σχολικές αίθουσες
Στο πρόγραμμα εντάχθηκαν δωρεάν εκπαιδευτικές δράσεις για μαθητές. Εργαστήρια πραγματοποιήθηκαν στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Ψυχικού και στις Ουρσουλίνες στο Νέο Ψυχικό, δίνοντας στα παιδιά τη δυνατότητα να παρατηρήσουν το οικιστικό περιβάλλον και να γνωρίσουν την ιστορία των γειτονιών τους μέσα από κτήρια που βλέπουν καθημερινά.
Οι εκπαιδευτικές δράσεις θα συνεχιστούν και κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά. Η συνέχεια έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς δεν εξαρτάται μόνο από τεχνικές μελέτες και θεσμικές αποφάσεις, αλλά και από την εξοικείωση των νεότερων κατοίκων με την αξία του τόπου τους.
Ένα εργαλείο για τις επόμενες αποφάσεις
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από τον Δήμο Φιλοθέης–Ψυχικού σε συνεργασία με τη MONUMENTA. Η ολοκληρωμένη βάση τεκμηρίωσης μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για τη μελέτη, την προστασία και τη διαχείριση του ιστορικού κτηριακού αποθέματος, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η πίεση για ανακατασκευές και αλλαγές χρήσης μεταβάλλει γρήγορα το αστικό τοπίο.
Η καταγραφή δεν ισοδυναμεί από μόνη της με χαρακτηρισμό ή θεσμική προστασία κάθε κτηρίου. Προσφέρει, όμως, το αναγκαίο υπόβαθρο ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες, οι ερευνητές και η τοπική κοινωνία να γνωρίζουν τι έχει διασωθεί, ποια στοιχεία χρειάζονται περαιτέρω μελέτη και ποιες παρεμβάσεις απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
Για περισσότερες φωτογραφίες, άμεσα και καθημερινά φωτορεπορτάζ επικαιρότητας και όχι μόνο, μπορείτε να επισκεφθείτε το toklik.gr.
